Қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні: Белгісіз деректерді жүйелеу басталды

31 мамыр, 09:18

Фото: ғаламтордан

 ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың арнаулы Жарлығымен Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толықтай ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия құрылғаны белгілі.

Нұр-Сұлтан, NEGE. Комиссияның жұмыс органы ретінде Білім және ғылым министрлігі бекітілген.
Мемлекеттік комиссияның қызметін қамтамасыз ету үшін арнайы Жобалық офис құрылған, оның құрамына ғалымдар, зерттеушілер және мемлекеттік органдардың өкілдері кірген. Мемлекеттік комиссияның жүйелі жұмысын ұйымдастыру үшін еліміздің барлық аймақтарында саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі өңірлік комиссиялар құрылды. Оларды өңірлер әкімдерінің орынбасарлары басқарады, құрамында ғалымдар, көрнекті қоғам қайраткерлері және мемлекеттік органдар мен ұйымдардың өкілдері бар. Атап айтқанда, мемлекеттік комисия елімізге белгілі тарихшы ғалымдардың, қоғам қайраткерлерінің, Парламент дептутаттарының және мемлекеттік органдардың өкілдерінен тұрады. Жалпы, комиссияның алдында бірнеше нақты міндеттер бар.

Біріншіден, саяси қуғын-сүргін құрбандарына қатысты тарихи әділдікті қалпына келтіру мәселелері. Екіншіден, жазықсыз сотталған және саяси қуған-сүргінге ұшырағандарды ақтау процестерін ғылыми зерделеу. Сонымен қатар жабық мұрағаттардағы қуғын-сүргін жөніндегі материалдардың зерттеушілерге қолжетімді болуын қамтамасыз ету мәселесі де алда тұрған үлкен сұрақтардың бірі. Мұнан бөлек, еліміздің азаттығы, тәуелсіздігі мен тұтастығы үшін күресте ерлік көрсеткен саяси қуғын-сүргін құрбандарын мәңгі есте қалдыру бойынша да ұсыныстар әзірлеу сияқты маңызды міндеттер жүктеліп отыр. Комиссияға Мемлекеттік хатшы Қырымбек Көшербаев жетекшілік етеді. Бұдан бұрын хабарланғандай, ҚР Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау бағытында жұмыс істейтін ғалымдар бекітілгенін айтқан еді. «Білім және ғылым министрлігі осы мемлекеттік комиссиясының жұмыс органы ретінде бекітілді. Сондықтан алдымызда тұрған ең басты мәселенің бірі – ғылыми әлеуетімізді, ғалымдарымызды осы жұмысқа тарту. Осы мақсатта академиктер, ғылыми зерттеу институттарының жетекші ғалымдары, еліміздің өңірлерінде орналасқан жоғары оқу орындарының қызметкерлері жұмылдырылып отыр. Негізі, 11 бағыт бойынша жұмыс топтарын ұйымдастырдық. Бұл 11 топта 57 ғалым жұмыс істеп жатыр», - деді министр. Оның айтуынша, аталған ғалымдар біраздан бері осы проблемамен айналысып келе жатыр. «Ғалымдар үшін тиісті жағдай жасап жатырмыз.

Университеттерде істейтін ғалымдарды бөгде жұмыстан босатып, тек қана белгіленген міндеттерге кірісіп отыр. Аймақтарда да жұмыс топтары, комиссиялар құрылды. Бұл комиссияларға облыс әкімдерінің орынбасарлары, депутаттар, өлкетанушылар, ғалымдар, қоғам белсенділері қатысып жатыр», - деді А. Аймағамбетов. Жұмыс топтары жаңа материалдарды ашады Білім министрлігінің мәліметінше, Президент Жарлығын іске асыру жөніндегі жүйелі жұмыс қабылданғаннан кейін, бірден дайындық және ұйымдастыру жұмыстарынан басталды. Қуғын-сүргінге ұшырағандардың бірқатар санаттарын зерттеу бойынша жұмыс топтары құрылды. Жұмыс топтары әртүрлі бағыттар бойынша жаңа материалдарды ашуға бағытталған. Олардың арасында дәстүрлі, бірақ соңына дейін зерттелмеген «Қазақстанға күштеп жер аударылған халықтардың ақталмаған құрбандары және арнайы қоныс аударушылар бойынша жұмыс тобы» мен «НКВД ГУЛАГ-тің 26 лагерінде құрбан болғандар мен зардап шеккен ақталмаған қазақстандықтардың, сондай-ақ олардың отбасы мүшелерінің ұсынымдарын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобы» бар. «Бірқатар ғалымдар тобы бұрын аз зерттелген немесе мүлдем зерттелмеген тақырыптарды зерттеп жатыр.

Мысалы, «Кулактар, байлар, жартылай феодалдар (орта шаруалар) және шаруалардың ақталмаған қуғын-сүргін құрбандарын зерттеу, қорытынды және ұсынымдар дайындау жөніндегі жұмыс тобы», «1916-1930 жж. мемлекеттің жазалаушылық әрекеттері мен биліктің саяси қуғын-сүргін кезіндегі түрлі зорлық-зомбылық саяси науқандар мен аштық кезінде Қазақстаннан кетуге мәжбүр болған қазақстандық босқындарды ақтау бойынша зерттеу, ұсыныстарды дайындау және енгізу жөніндегі жұмыс тобы» және т.б. Топтардың жұмысы іс жүзінде екі айдан астам уақыт ғана жүргізіліп келеді, бірақ олар көбінесе бірнеше ондаған жылдар бойы осы мәселелермен айналысқан, айтарлықтай жетістіктерге, жұмыстарға ие ғалымдар екенін есте ұстаған жөн, сондықтан олардың көпшілігі осы қажетті жұмыстың жаңа кезеңіне үлкен ынта-жігермен кірісті», - делінген ведомство мәліметінде.

ҰҚСАС ЖАЗБАЛАР
Яндекс рекомендации