Қызылша НЕГЕ тыйылмай тұр: екпеден бастарту 11 есеге ұлғайған
Қызылша баяулағанымен, қауіп толық сейілген жоқ. Жыл басынан бері екі айдың ішінде 3 мыңнан астам жағдай тіркелді. Мамандар індеттің басылмауына ең алдымен екпеден жаппай бас тарту әсер еткенін айтады.
Астана, NEGE. Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің дерегінше, соңғы бес жылда вакцинадан бас тарту 3,5 есеге өскен. Қазір екпеден саналы түрде бас тартқандар саны 65 мыңнан асып отыр. Бұл – болашақта жаңа ошақтардың пайда болуына тікелей қауіп.
«Кей ата-аналар қызылшаны қауіпті ауру деп санамайды. Сондықтан вакцина қажет емес деп ойлайды. Екінші бір бөлігі діни ұстанымды алға тартады. Бірақ дін өкілдері екпеге қарсы емес екенін бірнеше рет айтты», – дейді Вакцинамен басқарылатын инфекцияларды бақылау басқармасының басшысы Нұршай Әзімбаева.
Оның үстіне соңғы жылдары әлеуметтік желідегі жалған ақпараттың ықпалы күшейген. Кейбір топтар қызылшаға қарсы вакцинаны аутизм, ДЦП, қант диабетімен байланыстырып, үрей туғызады. Орта есеппен бас тартушылардың 7–10%-ы осы ақпаратқа сеніп, екпеден бас тарту туралы шешім қабылдайды.
«Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының зерттеулері қызылшаға қарсы екпенің аутизмге, ДЦП-ға қатысы жоқ екенін нақты дәлелдеген. Норвегия, Швейцария секілді елдерде жүргізілген ауқымды зерттеулер де осы қорытындыны растады. Керісінше, ерекше қажеттілігі бар балалар үшін вакцина аса маңызды», – дейді Нұршай Әзімбаева.
Маманның түсіндіруінше, аутизм белгілері бала кішкентай кезінде бірден байқалмайды. Диагноз кеш қойылғанда, кей ата-ана оны бұрын салынған екпемен байланыстырып, қате тұжырым жасайды.
Салдары ауыр. Қызылша тек бөртпе мен қызумен шектелмейді. Асқынған жағдайда пневмонияға, ортаңғы құлақ қабынуына, көру мен есту қабілетінің бұзылуына әкелуі мүмкін. Ең қауіптісі – жылдар өткен соң дамуы ықтимал панэнцефалит.
«Қызылшаны бұрын “баяу өлтіруші” деп атаған. Себебі вирус ағзада сақталып, бірнеше жылдан кейін панэнцефалитке әкелуі мүмкін. Оның емі жоқ», – дейді комитет өкілі.
Бүгінде кей ата-ана екпенің Үндістанда өндірілетінін біліп, оны салдырудан бас тартып жатыр. Нұршай Әзімбаеваның айтуынша, Үндістаннан жеткізілетін препараттар да халықаралық стандарттарға сай. Олар тек Қазақстанға емес, Еуропаның бірқатар елдеріне жеткізіледі.
«ДСМ жалпы балаларға арналған үш түрлі вакцина сатып алады: бір жасқа дейінгі балаларға арналған екі түрлі екпе және 6 жаста салынатын вакцина. Соңғысы Францияда өндіріледі. Сонда да екпеден бастартатын ата-аналар бар. Яғни Үндістан бұл жағдайға еш себеп емес», – дейді маман.
ДДСҰ-ның Қазақстандағы кеңсесінің иммундау бағдарламасының үйлестірушісі Қанат Суханбердиевтің айтуынша, қызылшаның өршуі жаһандық сипатқа ие. Өзге мемлекеттерде де қызылшамен ауыратын науқастар көптеп тіркеле бастаған. Сондай-ақ, маман Қазақстанда осы дертке қарсы екпеден бас тарту соңғы он жылда 11 есеге артқанын мәлімдеді.
«2016 жылмен салыстырғанда елде екпеден бас тарту 11 есеге өсті. Қазіргі науқастардың басым бөлігі – мүлде екпе алмаған немесе бір рет қана алған балалар. Бұл – ата-ана мен медицина арасындағы сенім алшақтығынан, түсініспеушіліктен туындаған мәселе», – дейді ол.
ДДСҰ дерегіне сәйкес, 2024 жылы 53 елде 123 мың қызылша жағдайы тіркелген. Қазақстан науқастар саны бойынша ТОП–10 елдің қатарына кіріп, төртінші орынға шыққан.
Бір баланы емдеуге мемлекет бюджетінен 500 мың теңгеден 1 млн теңгеге дейін шығын жұмсалады. Егер ата-аналар тарапынан бастарту азайып, вакцинамен қамту жоғары болса, мұндай шығынның алдын алуға болар еді.
