Электр қуатының өшуі Қазақстанның оңтүстігіндегі энергожүйе үшін сынақ болды

Астана, NEGE. Шектеулер 1000 МВт-тан астам жүктемені қамтыды. Соған қарамастан, бірнеше сағаттың ішінде энергожүйенің қалыпты жұмысын қалпына келтіру мүмкін болды.

Энергетика саласының сарапшылары электр қуатын қалпына келтіру жылдамдығы мен энергетиктердің әрекетіне баға берді. Олардың пікірінше, технологиялық ақау кезінде апатқа қарсы автоматика, диспетчерлік қызметтердің жұмысы және энергожүйеге қатысушылардың өзара үйлесімді әрекеті шешуші рөл атқарған.

Жағдай қалай өрбіді

Сарапшы Жақып Хайрушевтің айтуынша, бұл жағдай елдің оңтүстігіндегі энергожүйе үшін елеулі сынақ болды. Дегенмен ол апат кезінде жүйені қысқа мерзімде тұрақтандыра алған энергетиктердің жұмысын ерекше атап өту қажет деп есептейді.

Энергожүйені қалпына келтіруге Энергетика министрлігі, Жүйелік оператор, электр станциялары, магистральдық және тарату желілеріне жауапты ұйымдар қатысты.

Бұл ретте апатқа қарсы автоматика маңызды рөл атқарды. Ол ақаудың таралуын шектеп, жағдайдың одан әрі ушығуына жол бермеді. Осыдан кейін энергожүйені қалпына келтіру жұмыстары кезең-кезеңімен жүргізілді.

Сағат 16:10-да «Солтүстік – Шығыс – Оңтүстік» бағытындағы 500 кВ транзит қалпына келтірілді. Сағат 16:26-да Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесі Орталық Азияның энергожүйесімен қайта синхрондалды. Осыдан кейін тұтынушыларға енгізілген шектеулер біртіндеп алына бастады.

Сағат 17:00-де барлық шектеуді толық алып тастау туралы пәрмен берілді.

Осылайша, ажыратылған жүктеме көлемінің айтарлықтай болғанына қарамастан, энергожүйені салыстырмалы түрде қысқа мерзімде қалыпты жұмыс режиміне қайтару мүмкін болды.

Басты мәселе – ақаудың себебін анықтау

Алайда сарапшылар электр қуатының жедел қалпына келтірілуі болған жағдайдың себептерін егжей-тегжейлі анықтау қажеттігін жоққа шығармайтынын атап өтті.

Жақып Хайрушевтің айтуынша, 1000 МВт-тан астам жүктеменің ажыратылуының өзі мұқият техникалық талдауды қажет етеді. Орталық Азияның Біріккен энергожүйесінде апаттық теңгерімсіздік неден туындағанын анықтап, технологиялық ақаудың қалай өрбігенін саралау, сондай-ақ қорғаныс жүйелері мен апатқа қарсы автоматиканың жұмысын бағалау қажет.

Елдің оңтүстік өңірлерін электр қуатымен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратын «Солтүстік – Шығыс – Оңтүстік» бағытындағы 500 кВ транзиттің тұрақтылығына да ерекше назар аудару қажет.

Сарапшының пікірінше, түпкілікті қорытындыны техникалық тексеру аяқталғаннан кейін ғана жасауға болады. Оның нәтижесі теңгерімсіздіктің қай кезеңде пайда болғанын, апаттық жағдайдың қалай өрбігенін және қолданылған қорғаныс тетіктерінің қаншалықты тиімді жұмыс істегенін көрсетуге тиіс.

Бүкіл жүйенің үйлесімді жұмысы маңызды

Сарапшы Қайрат Рахимов та жағдайға осыған ұқсас баға берді. Ол болған оқиғаны елеулі технологиялық ақау деп атап, соған қарамастан энергожүйенің қалыпты жұмысы жеткілікті түрде жылдам қалпына келтірілгеніне назар аударды.

Оның айтуынша, мұндай апат кезінде нәтиже тек автоматты қорғаныс жүйелерінің жұмысына байланысты емес. Диспетчерлер, электр станциялары, магистральдық және тарату желілеріне жауапты компаниялар, сондай-ақ жедел қызметкерлер арасындағы нақты үйлесім де аса маңызды.

Осы буындардың бірлескен жұмысының арқасында энергожүйе бөлінгеннен кейін ақаудың таралуын шектеп, жүйені қалпына келтіруге кірісу мүмкін болды.

Алда қандай жұмыс тұр

Тұтынушылар үшін бұл ауқымды электр қуатының өшуі қазіргі энергожүйенің қаншалықты өзара байланысты екенін тағы бір көрсетті. Жүйенің бір бөлігіндегі ақау бірден бірнеше өңірде елеулі шектеулерге әкелуі мүмкін. Сондықтан электрмен жабдықтаудың сенімділігі жекелеген электр станцияларының немесе желілердің жағдайына ғана емес, бүкіл жүйенің тұрақтылығына байланысты.

Сонымен бірге мамандардың бағалауынша, электрмен жабдықтаудың жедел қалпына келтірілуі апатқа қарсы басқару тетіктері мен энергетикалық ұйымдардың өзара іс-қимылы жалпы алғанда тиімді болғанын көрсетеді.

Ендігі міндет – болған жағдайдың себептерін анықтап, апаттан тиісті техникалық қорытынды шығару. Мұндай талдау болашақта осындай жағдайлардың алдын алу және Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің сенімділігін одан әрі арттыру үшін қандай шешімдер қажет екенін айқындауға мүмкіндік береді.