Астана тұрғыны сот арқылы ұлтын ауыстырды
Елорда тұрғыны көші-қон қызметіне ұлтын «беларусьтан» «неміс» ұлтына өзгерту туралы өтінішпен жүгінген.
Алматы, NEGE. Атасының туу туралы куәлігінде «ұлты» деген бағанда арғы атасы мен әжесі де «немістер» деп көрсетілген. Бұл, оның пікірінше, жақын туыстары неміс ұлтынан болғанын растайды. Алайда, көші-қон қызметі Қазақстан Республикасының «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодексінің 65-бабына сілтеме жасай отырып, жазбаша бас тартуды берген, оған сәйкес туған кездегі ұлты ата-анасының ұлтына қарай белгіленеді және тек өзге ата-ананың ұлтына өзгертілуі мүмкін.
Астана қаласының МАӘС-ы көші-қон қызметінің бас тартуын заңсыз деп танып, ведомствоның әрекеті Конституцияның және «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодексінің нормаларына қайшы келетінін атап өткен. Конституциялық Сот «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодекстің 65-бабының ата-анасының ұлтынан басқа ұлтын анықтаудың және өзгертудің өзге де тәсілдерін көздемейтін бөлігінде, ата-анасының ұлты белгісіз немесе азаматтардың заңды мүдделері қозғалған жағдайларда Конституцияға сәйкес емес деп таныды. Бұл ретте ата-анасының ұлтын тануы рұқсат етілген болып қалады (Конституциялық Соттың 2025 жылғы 16 сәуірдегі № 70-НҚ нормативтік қаулысы).
Конституциялық Сот ұлттық және халықаралық заңнама нормаларын, сот практикасын және шетелдік тәжірибені зерделей келе, ұлтын анықтау тұлғаның өзін-өзі сәйкестендіруімен байланысты және тек шығу тегіне ғана емес, басқа да мән-жайларға негізделетінін атап өтті. Ұлт адамның ішкі еркіндігін көрсете алады және құқықтық мәнге ие болады. «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодексінің 65-бабының қолданыстағы редакциясында мұндай өмірлік жағдайлар ескерілмейді, бұл Конституцияның әркімге өзінің ұлтын дербес анықтау құқығын беретін 19-бабының 1-тармағына қайшы келеді. Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымын ескере отырып, ата-анасының ұлтын ғана емес, сонымен бірге басқа жақын туыстарының, баланы тәрбиелеп отырған адамдардың, сондай-ақ басқа да объективті және сенімді дәлелдемелерді ескеруге жол беріледі.
Талап қоюшының жақын туыстары немістер болған, саяси қуғын-сүргінге ұшырап, ұлтын өзгертуге мәжбүр болған. Талап қоюшы неміс қоғамдастығының қызметіне белсенді қатысады, неміс мәдениетін сақтауға және дамытуға үлес қосады. Оның ата-бабаларымен берік байланысын, өзінің этникалық ерекшелігін сақтауға ұмтылысын және істің мән-жайын ескере отырып, сот арызды қанағаттандырудан бас тарту оның конституциялық құқықтарын бұзады деп тапты.
Сот ІІМ Көші-қон қызметі комитетіне талап қоюшының ұлтын «беларусьтан» «неміс» ұлтына ауыстыру жөнінде мемлекеттік қызметті көрсету бойынша әкімшілік рәсімді аяқтауды міндеттеді.
