«Табалдырыққа жатқан әжелерді соттау керек»: Халық депутаттың бастамасына қалай қарайды?
Мәжіліс депутаты Мұрат Әбен «Қыз алып қашуға қатысы бар жеңгелерінен бастап, табалдырықта жатып жолын бөгейтін кемпірлерге дейін соттау керек» деп санайды. Астана тұрғындары бұл мәселеге қатысты не дейді?
Астана, NEGE. Тілшіміз елорда тұрғындарымен тілдесіп, депутаттың бастамасына қатысты пікірлерін сұрап көрді. Ұл-қыз тәрбиелеп, немере бағып отырған ата-аналар «алып қашу» салтын құптамайтынын айтты. Олардың пікірінше, қызды қалуға көндіру үшін түрлі айлаға барған жеңгелер мен апаларға қомақты көлемде айыппұл салу қажет.
«Көшеден күштеп алып кету, танымайтын адамның алып қашуы, оған достарының, тіпті ата-анасының көмектесуі – өте сұмдық жағдай. Соңғы кезде мұндай оқиғаларды әлеуметтік желілерден көріп, естіп жүрміз. Бұған мен ана ретінде қарсымын. Бұрын мұндай жағдайлар екі жақтың келісімімен, алдын ала жоспарланып жасалатын. Ал қазір мәселе өте күрделі. Адамгершілік тұрғысынан қарасақ, мұндай әрекеттерге барған адамдар міндетті түрде жауапқа тартылуы тиіс», – дейді Маржан Кенесарина.
«Егер қыз көнбей, еркінен тыс алып қашу жағдайы болса, жігітті жауапқа тарту керек. Ал жақындарын қамаудың қажеті жоқ, айыппұл салу жеткілікті», – дейді Роза Ысқақова.
«Жауапқа тарту керек, еркінен тыс қинап алып қашуға болмайды. Үлкен кісілер осыны ескеруі тиіс. Депутаттың ұсынысымен келісемін, жеңгелерін де, әжелерін де жауапқа тарту керек. Өйткені олар қыздың қанша көз жасына қалып отыр, ұятқа қалдырады. Үлкен кісілерді кемі 5 жылға, ал алып қашқан жігітті кемі 10 жылға соттау керек», – дейді Балжан Қасымова.
Сонымен қатар кейбірі, егер тараптар өзара келісімге келсе, жағдайды ушықтырмай, мәселені бейбіт жолмен шешуге болады деген көзқарасты да жоққа шығармайды.
Nege.kz тілшіcі сұраған адамдардың айтуынша, үлкен кісілер қазір қыз алып қашу үшін жауапкершілік бар екенін біле бермейді, сондықтан осындай жағдайларға жол беріп жатады. Сол себепті олармен алдымен түсіндіру жұмыстарын жүргізген жөн деп санайды.
«Рұқсатсыз, келісімсіз алып қашса, әрине жауапқа тарту керек. 21 ғасыр ғой, бәрі келісіммен болу керек. Ал, қыздың жолын бөгеп, жібермейтін әжелерді жауапқа тарту мәселесіне келсек, ол кісілер үлкен. Олармен сөйлесіп, түсіндіру керек. Үлкен кісілер ондай заңның, қудалаудың барын білмейтін шығар», – дейді Инкербай Байкенов.
«Ешқандай әке өзінің қызын алып қашып, танымайтын әулетке тастап кетуге қимайды. Неше түрлі бәленің бәрін естіп жатамыз. Әжелердің түсінігі басқа. Заман ағымына қарай бейімделіп, қалыптасып, өмір сүру керек қой. Киіз үйде тұрып жатқан жоқпыз. Жігітті соттасын, алдын ала ойлану керек қой адам. Басын ойласа, қызбен келіссін. Бұрын да қыздың рұқсатымен ғана алып қашқан», – дейді Мереке Кенжеғұл.
Еске салайық, жуырда Шымкентте 17 жастағы қызды бейтаныс адамдар күшпен алып қашып, зорлаған оқиға қоғамды дүр сілкіндірді. Қыздың айтуынша, бұл іске жігіттің апа-жеңгелері де араласып, жаялықты меймандарға көрсеткендер сүйінші сұраған. Бұл оқиғаға Президент те Құрылтайда пікір білдіріп, «жабайылық» деп бағалады.
Содан бері «қыз алып қашу» мәселесі Мәжілісте қайта қаузала бастады. Депутаттар заңды қатайтып, оңтүстік өңірлерде түсіндіру жұмыстарын күшейтуді ұсынды. Сондай-ақ полиция бұл әрекетті қылмыс ретінде қатаң бақылауға алуы тиіс екені айтылды.
