Наурызнама: Ұлттық рухты жаңғыртқан дәстүр
Қазақстанда Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мейрамы соңғы жылдары мазмұндық тұрғыдан байып, атап өту форматы айтарлықтай өзгеріске ұшырады.
Алматы, NEGE. Бұрын тек бір күндік мереке ретінде қабылданған бұл атаулы күн бүгінде «Наурызнама» тұжырымдамасы арқылы тұтас онкүндік рухани-мәдени кезеңге айналды. Мұндай өзгеріс халықтың тарихи жады мен ұлттық болмысын жаңғыртуға, сондай-ақ қоғамдағы ынтымақ пен бірлікті күшейтуге бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.
Наурызнама дәстүрлі түрде 14 наурыздан басталады. Бұл күн халық арасында кеңінен танылған Көрісу күнімен тұспа-тұс келеді. Аталған күні жұртшылық бір-бірімен жүздесіп, амандық сұрасып, өткен реніштерді ұмытып, жаңа кезеңді ізгі ниетпен қарсы алады. Бұл үрдіс қазақ қоғамындағы бауырмалдық, сыйластық пен татулықтың айқын көрінісі саналады.
Онкүндік аясында әрбір күн белгілі бір тақырыпқа арналып, өзіндік мазмұнмен ерекшеленеді. Ұлттық мәдениетке арналған күндерде халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрлері, қолөнері мен тұрмыс-тіршілігі жаңаша сипатта насихатталады. Бұл кезеңде ұлттық киім кию үрдісі жанданып, дәстүрлі тағамдар мен қолөнер бұйымдары кеңінен таныстырылады.
Наурыз мейрамының басты мәні – табиғатпен үндестікте жатыр. Көктемнің келуімен бірге жер-ана жаңарып, тіршілік атаулы қайта түлейді. Қазақ халқы бұл кезеңді тек күн мен түн теңесетін уақыт ретінде ғана емес, рухани тазару мен жаңа бастамалардың белгісі ретінде де қабылдайды. Осыған байланысты адамдар өз үйлерін ретке келтіріп, айналасын тазалап, жаңа өмір кезеңіне дайындық жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанның барлық өңірінде Наурыз мейрамы кең көлемде ұйымдастырылады. Қалалар мен ауылдарда киіз үйлер тігіліп, қонақтарға ұлттық тағамдар ұсынылады. Соның ішінде Наурыз көже ерекше орын алады. Жеті түрлі дәмнен дайындалатын бұл тағам молшылық пен берекенің нышаны ретінде бағаланады. Сонымен қатар, мереке күндері ұлттық ойындар ойнатылып, спорттық жарыстар өткізіледі, бұл халықтың белсенді қатысуымен өтетін думанды шараларға айналады.
Наурызнама кезеңінде ұлттық өнер де назардан тыс қалмайды. Дәстүрлі ән-күй, би және қолөнер түрлері кеңінен дәріптеліп, жас буынның мәдени мұраға деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай шаралар ұрпақтар арасындағы рухани байланысты нығайтып, тарихи сабақтастықтың сақталуына ықпал етеді.
Бүгінде Наурыз мерекесі тек көңіл көтеру шарасы ғана емес, ұлттық бірегейлікті айқындайтын маңызды құндылыққа айналып отыр. Бұл күндері қоғамда мейірімділік, жанашырлық, өзара құрмет сияқты ізгі қасиеттер кеңінен насихатталады. Әсіресе, Наурызнама форматының енгізілуі мерекенің тәрбиелік әрі рухани маңызын арттырып, оның мазмұнын тереңдете түсті.
Наурызнама – халқымыздың бай дәстүрін қазіргі заман талаптарымен үйлестіре білген ерекше бастама. Ол тек мерекелік сипатпен шектелмей, ұлттық рухты көтеруге, мәдени мұраны сақтауға және қоғамдағы келісім мен бірлікті нығайтуға қызмет ететін маңызды мәдени құбылысқа айналды.